Sinds mei 2025 neemt Beveren-Kruibeke-Zwijndrecht deel aan het project Pure Cities, een initiatief dat de luchtkwaliteit in Belgische steden en gemeenten in kaart brengt en wil verbeteren. De tussentijdse resultaten van de metingen zijn nu bekend.
Meten is weten!
Gemeente Beveren-Kruibeke-Zwijndrecht streeft ernaar de leefomgeving van haar inwoners te verbeteren. Met het project Pure Cities brengen we op specifiek gekozen locaties de kwaliteit van de lucht in beeld. Zo kunnen we zien wat we waar kunnen doen om onze lucht gezonder te maken.
Eind augustus werd een rapport opgemaakt met de tussentijdse resultaten.
Het eindverslag volgt na 12 maanden monitoring met conclusies over de metingen en aanbevelingen voor de toekomst.
Waar?
- Ons grondgebied is groot, daarom is er besloten om met dit project te focussen op jongeren, één van de meest kwetsbare groepen van onze samenleving. Er zijn drie meettoestellen opgehangen langs de gewestweg N70: in het centrum van Beveren, Melsele en Zwijndrecht.
- Verder zijn er twee sensoren geplaatst langs fietspaden die parallel lopen met de N70: aan de F4 in Beveren en op de verbinding Essendreef en Gentstraat. Is er een betekenisvol verschil merkbaar in de luchtkwaliteit in vergelijking met de sensoren op de N70?
- Twee sensoren brengen de kwaliteit van de lucht in beeld vlakbij scholen:
- in de Kallobaan waar de straat verkeersvrij is aan het begin en einde van de schooldag;
- aan de Boerenmarkt waar regelmatig mensen de motor laten draaien terwijl ze wachten op hun kind. - Er is ook een sensor in park Cortewalle geplaatst om het effect van beplanting te kwantificeren.
- Tenslotte is er ook een sensor in het natuurgebied in Kruibeke opgehangen.
Wat wordt er juist gemeten?
Fijnstof (PM2,5 en PM10)
- Wat: PM2,5 is de meest schadelijke fractie met een diameter kleiner dan 2.5 micrometer (ter vergelijking: een mensenhaar heeft een diameter van ongeveer 100 micrometer). Ze zijn zo klein dat ze in de longen en zelfs in de bloedstroom kunnen terechtkomen. PM10 zijn de fijnstof deeltjes met een diameter kleiner dan 10 micrometer, denk hierbij aan stof, pollen en schimmelsporen.
- Belang: kan hart- en vaatziekten, ademhalingsaandoeningen en longkanker veroorzaken.
- Bronnen: PM2,5 wordt ofwel rechtstreeks uitgestoten via verbranding van fossiele brandstoffen of wordt geproduceerd als andere verontreinigende stoffen op elkaar inwerken. Wegverkeer is niet de voornaamste bron van fijnstof-uitstoot, maar draagt in hoge mate bij aan de blootstelling door hoge plaatselijke uitstoot.
Stikstofdioxide
- Wat: Stikstofoxiden (NOx), waaronder stikstofmonoxide (NO) en stikstofdioxide (NO2) zijn gassen die uitgestoten worden bij verbranding zoals in automotoren en energiecentrales. NO is meestal onschadelijk in de hoeveelheden in de atmosfeer, maar NO2 kan een concentratie bereiken die een ernstig gevaar voor de gezondheid vormt.
- Belang: Blootstelling aan NO2 kan hart- en vaatziekten en ademhalingsaandoeningen en longkanker veroorzaken.
- Bronnen: Wegverkeer is de belangrijkste bron van NO2.
Resultaten
De concentraties kunnen in real time per sensor gevolgd worden en zullen gebruikt worden voor de vergelijking en selectie van verschillende maatregelen om de luchtkwaliteit te verbeteren.
Airscan werkt voor de visualisatie van de analyseresultaten samen met Meersen. Er wordt gebruik gemaakt van satellietbeelden en achtergrondinformatie zoals verkeersinformatie om een globaal beeld van de luchtkwaliteit in Vlaanderen weer te geven. De sensoren die geplaatst zijn op het grondgebied van onze gemeente, zorgen voor een nauwkeurigere weergave.
Ad hoc resultaten
Onderstaande kaarten geven de luchtkwaliteit van het voorbije uur weer.
Bevindingen afgelopen meetperiode
Goed nieuws over fijn stof
De voorlopige resultaten geven een positief beeld voor fijnstof. De gemiddelde waarden liggen rond 5 à 6 µg/m³. Ter vergelijking; de Europese richtlijn vanaf 2030 bedraagt 10µg/m³. De WHO-norm is vastgelegd op 5 µg/m³.
De laagste waarden werden gemeten in juli, terwijl de gemiddelden in juni en augustus iets hoger lagen. Voor de meetresultaten op de Grote Markt stegen de waarden elke maand. Een mogelijke verklaring voor de lagere concentraties van juli is de hogere neerslaghoeveelheid: in juli is er in totaal 80.6 mm neerslag gevallen, tegenover 31.6 mm in juni en 17.8 mm in augustus (KMI).
Gemiddeld was de dagelijks gemeten concentratie fijnstof het laagst tussen 16 en 19 uur. Er was piek in de ochtend, tussen 6 en 8 uur, en een stijging ’s avonds vanaf ongeveer 20 uur. De afname van de ochtendpiek en de stijging ’s avonds vallen min of meer samen met zonsopgang en zonsondergang.
Mogelijk speelt hierbij het verschijnsel van temperatuurinversie een rol, waarbij vervuilende stoffen tijdelijk dichter bij de grond blijven hangen. Door het verschil in temperatuur van de onderste, koudere luchtlaag en de hogere warmere luchtlaag, vormt die laatste als het ware een warm dekentje waardoor de onderste luchtlaag zich niet kan verspreiden en luchtverontreiniging lokaal kan ophopen.
Minder gunstig rapport voor stikstofdioxide
De meetwaarden voor stikstofdioxide zijn iets minder positief dan deze voor fijn stof. De gemiddelde concentraties liggen rond 11 ppb (parts per billion, een eenheidsmaat uitgedrukt als deeltjes per miljard). Dit gemiddelde ligt net boven de nieuwe Europese grenswaarde die vanaf 2030 geldt (10 ppb) en zeker boven de WHO jaarrichtlijn van 5 ppb.
Voor de concentraties stikstofdioxide was er een toename op alle locaties gedurende de periode van juni tot augustus. Net als bij fijnstof werden de laagste concentraties gemiddeld tussen 16u en 19u gemeten, was er een ochtendpiek tussen 6u en 8u en een stijging ’s avonds. Reden zou hier ook weer de hierboven beschreven temperatuurinversie zijn.
Wat zegt dit nu?
De gemiddelde luchtkwaliteit varieerde deze zomer van gemiddeld/goed tot uitstekend. Omdat de eerste meetperiode samenvalt met vakantie en bouwverlof, kunnen hieruit nog geen sluitende conclusies worden getrokken. Verdere opvolging in de komende maanden, met de heropstart van de scholen en de koudere temperaturen van de herfst en winter, is noodzakelijk.
Tips voor inwoners
- Beperk het gebruik van open haarden en kampvuren.
- Sorteer afval zorgvuldig.
- Kies voor duurzame vervoersmiddelen zoals fiets of openbaar vervoer.
- Steun lokale handelaars en koop bewust, liefst tweedehands.
- Isoleer je woning en gebruik energiezuinige toestellen.
- Verminder verharding in tuin en voortuin om groen te stimuleren.
- Zet je motor af als je ergens staat te wachten.
- Plan je activiteiten. Probeer de drukste punten te vermijden tijdens de spitsperiode.
- Kies vaker voor niet gemotoriseerd vervoer.
