Vanaf mei 2025 nam Beveren-Kruibeke-Zwijndrecht deel aan het project Pure Cities, een initiatief dat de luchtkwaliteit in Belgische steden en gemeenten in kaart brengt en wil verbeteren. Dit project is sinds 30 juni 2026 afgelopen. De sensoren zijn gestopt met meten. Zodra de resultaten van de metingen beschikbaar zijn, updaten we deze webpagina.
Op een negen locaties verspreid over het grondgebied van BKZ werden sensoren opgehangen die de luchtkwaliteit in kaart brachten gedurende iets meer dan een jaar.
Meten is weten!
Gemeente Beveren-Kruibeke-Zwijndrecht streeft ernaar de leefomgeving van haar inwoners te verbeteren. Met het project Pure Cities brachten we op specifiek gekozen locaties de kwaliteit van de lucht in beeld.
Waar?
- Ons grondgebied is groot, daarom was er besloten om met dit project te focussen op jongeren, één van de meest kwetsbare groepen van onze samenleving. Er waren drie meettoestellen opgehangen langs de gewestweg N70: in het centrum van Beveren, Melsele en Zwijndrecht.
- Verder waren er twee sensoren geplaatst langs fietspaden die parallel lopen met de N70: aan de F4 in Beveren en op de verbinding Essendreef en Gentstraat.
- Twee sensoren brachten de kwaliteit van de lucht in beeld vlakbij scholen:
- in de Kallobaan waar de straat verkeersvrij is aan het begin en einde van de schooldag;
- aan de Boerenmarkt waar regelmatig mensen de motor laten draaien terwijl ze wachten op hun kind. - Er was ook een sensor in park Cortewalle geplaatst om het effect van beplanting te kwantificeren.
- Tenslotte was er ook een sensor in het natuurgebied in Kruibeke opgehangen.
Wat wordt er juist gemeten?
Fijnstof (PM2,5 en PM10)
- Wat: PM2,5 is de meest schadelijke fractie met een diameter kleiner dan 2.5 micrometer (ter vergelijking: een mensenhaar heeft een diameter van ongeveer 100 micrometer). Ze zijn zo klein dat ze in de longen en zelfs in de bloedstroom kunnen terechtkomen. PM10 zijn de fijnstof deeltjes met een diameter kleiner dan 10 micrometer, denk hierbij aan stof, pollen en schimmelsporen.
- Belang: kan hart- en vaatziekten, ademhalingsaandoeningen en longkanker veroorzaken.
- Bronnen: PM2,5 wordt ofwel rechtstreeks uitgestoten via verbranding van fossiele brandstoffen of wordt geproduceerd als andere verontreinigende stoffen op elkaar inwerken. Wegverkeer is niet de voornaamste bron van fijnstof-uitstoot, maar draagt in hoge mate bij aan de blootstelling door hoge plaatselijke uitstoot.
Stikstofdioxide
- Wat: Stikstofoxiden (NOx), waaronder stikstofmonoxide (NO) en stikstofdioxide (NO2) zijn gassen die uitgestoten worden bij verbranding zoals in automotoren en energiecentrales. NO is meestal onschadelijk in de hoeveelheden in de atmosfeer, maar NO2 kan een concentratie bereiken die een ernstig gevaar voor de gezondheid vormt.
- Belang: Blootstelling aan NO2 kan hart- en vaatziekten en ademhalingsaandoeningen en longkanker veroorzaken.
- Bronnen: Wegverkeer is de belangrijkste bron van NO2.
Resultaten
De concentraties konden in real time per sensor gevolgd worden en zullen gebruikt worden voor de vergelijking en selectie van verschillende maatregelen om de luchtkwaliteit te verbeteren. De sensoren zijn nu verwijderd. Zodra de resultaten beschikbaar zijn, zullen ze hier weergegeven worden.
Bevindingen 1e deel van de meetperiode (mei 2025 - augustus 2025)
Goed nieuws over fijn stof
De voorlopige resultaten gaven een positief beeld voor fijnstof. De gemiddelde waarden liggen rond 5 à 6 µg/m³. Ter vergelijking; de Europese richtlijn vanaf 2030 bedraagt 10 µg/m³. De WHO-norm is vastgelegd op 5 µg/m³.
De laagste waarden werden gemeten in juli, terwijl de gemiddelden in juni en augustus iets hoger lagen. Voor de meetresultaten op de Grote Markt stegen de waarden elke maand. Een mogelijke verklaring voor de lagere concentraties van juli is de hogere neerslaghoeveelheid: in juli 2025 was er in totaal 80.6 mm neerslag gevallen, tegenover 31.6 mm in juni en 17.8 mm in augustus (KMI).
Gemiddeld was de dagelijks gemeten concentratie fijnstof het laagst tussen 16 en 19 uur. Er was een piek in de ochtend, tussen 6 en 8 uur, en een stijging ’s avonds vanaf ongeveer 20 uur. De afname van de ochtendpiek en de stijging ’s avonds vallen min of meer samen met zonsopgang en zonsondergang.
Mogelijk speelt hierbij het verschijnsel van temperatuurinversie een rol, waarbij vervuilende stoffen tijdelijk dichter bij de grond blijven hangen. Door het verschil in temperatuur van de onderste, koudere luchtlaag en de hogere warmere luchtlaag, vormt die laatste als het ware een warm dekentje waardoor de onderste luchtlaag zich niet kan verspreiden en luchtverontreiniging lokaal kan ophopen.
Minder gunstig rapport voor stikstofdioxide
De meetwaarden voor stikstofdioxide zijn iets minder positief dan deze voor fijn stof. De gemiddelde concentraties liggen rond 11 ppb (parts per billion, een eenheidsmaat uitgedrukt als deeltjes per miljard). Dit gemiddelde ligt net boven de nieuwe Europese grenswaarde die vanaf 2030 geldt (10 ppb) en zeker boven de WHO jaarrichtlijn van 5 ppb.
Voor de concentraties stikstofdioxide was er een toename op alle locaties gedurende de periode van juni tot augustus. Net als bij fijnstof werden de laagste concentraties gemiddeld tussen 16u en 19u gemeten, was er een ochtendpiek tussen 6u en 8u en een stijging ’s avonds. Reden zou hier ook weer de hierboven beschreven temperatuurinversie zijn.
Wat zegt dit nu?
De gemiddelde luchtkwaliteit varieerde gedurende de zomer van 2025 van gemiddeld/goed tot uitstekend. Omdat de eerste meetperiode samenviel met vakantie en bouwverlof, konden hieruit nog geen sluitende conclusies worden getrokken. Verdere opvolging in de komende maanden, met de heropstart van de scholen en de koudere temperaturen van de herfst en winter, was noodzakelijk.
Tips voor inwoners
- Beperk het gebruik van open haarden en kampvuren.
- Sorteer afval zorgvuldig.
- Kies voor duurzame vervoersmiddelen zoals fiets of openbaar vervoer.
- Steun lokale handelaars en koop bewust, liefst tweedehands.
- Isoleer je woning en gebruik energiezuinige toestellen.
- Verminder verharding in tuin en voortuin om groen te stimuleren.
- Zet je motor af als je ergens staat te wachten.
- Plan je activiteiten. Probeer de drukste punten te vermijden tijdens de spitsperiode.
- Kies vaker voor niet gemotoriseerd vervoer.
